مطالعه علل گسترش و تخریب شهر کهن نَرماشیرِ کرمان بر پایه نظریه بوم‌شناسی وات

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه جیرفت

2 پژوهشگر آزاد

10.22034/bagh.2020.130411.3565

چکیده

چکیده
بیان مسأله: فراز و فرود شهرهای تاریخی ایران، متأثر از عوامل گوناگون درونی و بیرونی است که مطالعه هریک از آنها، آگاهی‌هایی را درباره علل و ریشه‌های تحولات فرهنگی و اجتماعی آنها به دست می‌دهد. یکی از این شهرهای تاریخی، شهر کهن نَرماشیر در شرق کرمان است. شهر نرماشیر از عصر ساسانی تا اواخر تیموری گسترش داشته، اما در دوره صفوی از رونق افتاده و متروک شده‌است. با توجه به اقلیم دوگانة نرماشیر و موقعیت مکانی آن در مرز کویر لوت و دروازه ورودی به مرکز ایران از سوی جنوب‌شرق، به نظر می‌رسد بسترهای بوم‌شناسی بیشترین نقش را در فراز و فرود این شهر داشته‌اند.
هدف: هدف از این مقاله، تبیین نقش بسترهای جغرافیایی و بوم‌شناسی در شکل‌گیری، گسترش و تخریب شهر نرماشیر است. روش تحقیق: داده‌ها به روش‌های اسنادی و میدانی گردآوری شده‌ و روش پژوهش، «تحلیلی» است. در ابتدا، اسناد تاریخی به شیوه «تحلیل محتوا» تحلیل شده‌اند. سپس داده‌ها بر پایه متغیرهای پنج‌گانه بوم‌شناسی در نظریه کِنِت وات تحلیل شده‌اند.
نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج، متغیر فضا، بیشترین تأثیر و متغیرهای ماده، تنوع و انرژی تأثیر قابل‌توجهی در شکل‌گیری و گسترش شهر نرماشیر داشته‌اند. متغیر فضا، در مرحله ترک شهر نیز دارای بیشترین نقش بوده‌است. اما نقش متغیرهای ماده و تنوع در ترک نرماشیر به دلیل فقدان شواهد، روشن نیست. افزون بر عوامل بوم‌شناسی، احتمالاً شکل‌گیری، گسترش و ترک نرماشیر، پیامد عوامل غیراکولوژیک نیز بوده‌است. اما به باور نگارندگان، عوامل بوم‌شناسی، تسهیل‌کنندة سه مرحله فوق بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Study of the Reasons for the Expansion and Destruction of the Old City of Narmashir in Kerman; Based on the Kenneth Watt's Ecological Theory

نویسندگان [English]

  • Sara Saghaee 1
  • Saeed Amirhajloo 1
  • Farideh Moghbeli Gharaee 2
1 Department of Archaeology, University of Jiroft
2 Free Researcher
چکیده [English]

problem statement: The development and decline of historic cities of Iran are influenced by various internal and external factors, that the study of these factors clarifies the causes and origins of cultural and social changes. one of these historical cities is the old city of Narmashir in the east of Kerman. The old city of Narmashir has expanded from the Sasanid to the late Timurid period, based on the archaeological documents. The archaeological materials suggest that the population of the city has been fallen from the Safavid period, and it has abandoned after the Afghans attack.
purpose: The purpose is to explain the role of ecological factors in the formation, expansion and destruction of the city.
research method: Data has been collected by documentary and field methods. The research method has been analytical. So historical documents have been studied and analyzed in the "content analysis" method. Then, data are analyzed based on five variables in the Kenneth Watt's ecological theory, which includes “matter, energy, diversity, space and time”.
conclusion: Accordingly, the “space” has had the most influence in the formation and expansion of the old city of Narmashir, and the “matter, diversity and energy” have had a significant impact. “Space” while influencing the city's expansion, also played a major role in the city's departure. But, there is not much awareness about the role of matter and diversity in leaving the city, because of the lack of evidences. Also, “time” has not played much role in the development and destruction of the city. The formation, expansion and destruction of Narmashir may also be affected by non-ecological factors. But, the authors believe that the ecological factors have facilitated the three mentioned phases of the city.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The old cities
  • Narmashir
  • formation and destruction of the city
  • ecology