عوامل فراسازمانی مؤثر بر تصمیم‌سازی و عملکرد اخلاقی شرکت‌های خدمات مهندسی مشاوره

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری مدیریت پروژه و ساخت دانشکدۀ هنر، دانشگاه تربیت مدرس تهران، ایران.

2 دکتری مدیریت پروژه و ساخت، دانشکدۀ هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 دکتری فلسفه اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، ایران.

4 دکتری برنامه‌ریزی توسعۀ آموزش عالی، مؤسسۀ پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، تهران، ایران.

5 دکتری اقتصاد، استادیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران.

چکیده

بیان مسئله: داده‌های حاصل از مصاحبه با فعالان نظام فنی و اجرایی کشور حاکی از نوعی تعارض بین قضاوت و عملکرد اخلاقی شرکت‌های خدمات مهندسی مشاوره است. غالب شرکت‌ها اخلاقی بودن عملکرد را به‌عنوان یک هدف کلان در نظر دارند، اما بسیاری از تصمیمات و عملکردهای ایشان فارق از تفاوت‌های فردی هیئت مدیره و تفاوت‌های سازمانی شرکت‌ها، آگاهانه، با ارزش‌های اخلاقی مانند صداقت و رعایت منافع همه ذی‌نفعان نمی‌خواند. در ادبیات، چنین مسائلی در حوزۀ تصمیم‌گیری اخلاقی مطالعه می‌شوند.
با توجه به ادبیات موضوع به‌نظر می‌رسد، نظریات و مدل‌های تصمیم‌گیری اخلاقی موجود از تأثیرگذاری عوامل فراسازمانی بر تصمیمات و عملکرد اخلاقی سازمان‌ها غفلت کرده‌اند و فقدان یک چهارچوب نظری روشن برای تبیین عملکرد اخلاقی سازمان‌ها، در سطح یک نظام که مستلزم توجه به عوامل فراسازمانی است، در ادبیات مشهود است.
اهداف پژوهش: در این پژوهش، با توجه به رخنۀ ادبیات درزمینۀ بررسی عوامل فراسازمانی مؤثر بر عملکرد اخلاقی سازمان‌ها، شناسایی عوامل فراسازمانی اثرگذار بر عملکرد اخلاقی شرکت‌های خدمات مهندسی مشاوره مد نظر قرار گرفته است.
روش پژوهش: با توجه به این‌که برای تحلیل مسئلۀ فوق یک چهارچوب نظری روشن در ادبیات وجود ندارد، در این پژوهش از روش پژوهش کیفی و از روش‌شناسی برپایۀ (GT) با رویکرد استراوس و کربین استفاده شده است.
نتیجهگیری: با توجه به تحلیل یافته‌ها، «تحمیل فشار مضاعف بر مشاوران» موجب پیدایش پدیده «تسلیم اخلاقی» شده است که عامل مهمی در پیدایش تعارض بین قضاوت‌ها و عملکردهای اخلاقی مشاوران است. از طرف دیگر، عوامل فراسازمانی مانند: «شرایط وخیم اقتصادی»، «تعریف نادرست از نقش مشاوران»، «بی‌توجهی به نقش مشاوران»، «دخالت دولت در امور صنفی»، «ناکارآمدی روش انتخاب» و «ناکارآمدی روش پرداخت» به مشاوران زمینه را برای اتخاذ راهبردهای غیراخلاقی در صنف مشاوران در نظام فنی و اجرایی ایران فراهم کرده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Meta-Organizational Factors Affecting the Ethical Practices and Decision-Making of Engineering Consulting Firms

نویسندگان [English]

  • Amir Radaiee 1
  • Mohamad Hossein Sobhiyah 2
  • Saeid Nazari Tavakkoli 3
  • Maghsoud Farasatkhah 4
  • Davoud Danesh Jafari 5
1 Ph.D. Student in Project Management and Construction, Faculty of Arts, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Ph.D. in Project Management, Faculty of Arts, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
3 Ph.D. in Islamic Philosophy, faculty of theology and Islamic studies, University of Tehran, Tehran, Iran.
4 Ph.D. in Planning Higher Education Development, Department of Planning for Higher Education, Institute for Research & Planning in Higher Education, Tehran, Iran.
5 Ph.D. in Economics, Department of Commercial Economics, Faculty of Economics, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Problem Statement: Interviews with the practitioners of the “Iran Engineering and Executive System (IEES)” indicate that there is a contradiction between the ethical judgments and practices of the Engineering Consulting Firms (ECF).
Although the majority of firms consider ethical practices as a major goal, despite the individual differences of the board of directors and organizational differences of the firms, many of their decisions and practices are not according to ethical values such as honesty and respecting the interests of all stakeholders. In the literature, such issues are studied in the field of ethical decision-making.
It seems that the existing ethical decision-making theories and models have neglected the influence of meta-organizational factors (MOFs) on the ethical decisions and practices of organizations, and the lack of a clear theoretical framework for explaining the ethical practices of organizations at the system level, that requires attention to meta-organization factors, is evident in the literature.
Research Objectives: Due to the literature gap to explain the research problem, the identification of MOFs affecting the ethical practice and decision-making of ECFs has been considered as the research goal.
Research Method: Considering that there is not a clear theoretical framework in the literature to analyze the research problem, the qualitative research method and Grounded Theory methodology of Strauss and Carbine have been used.
Conclusion: “Imposing Double Pressure on ECFs” has led to the emergence of the phenomenon of “Ethical Yield Stress”, which is a major contributor to the conflict between judgments and ethical practices of ECFs. On the other hand, MOFs such as “Inefficiency of Public Executive Agencies” and “Inefficiency of the IEES” have provided the contextual conditions of adopting unethical action-interaction strategies by the ECFs in the IEES.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Meta-Organizational Factors
  • Ethical Practices
  • ethical decision-making
  • Engineering Consulting Firms
  • Iran Engineering and Executive System
فراستخواه، مقصود. (1395). روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تأکید بر نظریۀ برپایه. تهران: آگاه.

Arnold, D. G., Beauchamp, T. L. & Bowie, N. E. (2014). Ethical Theory and Business (9th ed.). Harlow: Pearson.

Bommer, M., Gratto, C., Gravander, J. & Tuttle, M. (1987). A behavioral model of ethical and unethical decision making. Business Ethics, 6(4), 265-280.

Bryant, A. & Charmaz, K. (2007). The SAGE Handbook of Grounded Theory (1st ed.). London: SAGE.

Chau, L. L. & Siu, W. S. (2000). Ethical decision-making in corporate entrepreneurial organizations. Business Ethics, 23(4), 365-375.

Corbin, J. & Strauss, A. (2008). Basics of Qualitative Research: Techniques and Erocedures for Developing Grounded Theory (3rd ed.). Los Angeles: SAGE.

Corbin, J. & Strauss, A. (2015). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. London: SAGE.

Craft, J. L. (2013). A review of the empirical ethical decision-making literature: 2004–2011. Business Ethics, 117(2).

Creswell, J. W. (2011). Educational Research: Planning, Conducting, and Evaluating Quantitative and Qualitative Research (4th ed.). London: Addison Wesley.

Dubinsky, A. J. & Loken, B. (1989). Analyzing ethical decision making in marketing. Business Research., 19(2), 83–107.

Ferrell, O., Fraedrich, J. & Ferrell, L. (2015). Business Ethics: Ethical Decision-Making and Cases (10th ed.). Stamford: Cengage Learning.

Ferrell, O. & Gresham, L. G. (1985). A contingency framework for understanding ethical decision-making in marketing. Marketing, 49(3), 86-872.

Ferrell, O., Gresham, L. G. & Fraedrich, J. (1989). A synthesis of ethical decision models for marketing. Macromarketing, 9(2), 55–64.

Hunt, S. D. & Vitell, S. (1986). A general theory of marketing ethics. Macromarketing, 6(1), 5–16.

Heydari, H. (2013). Project ethics. Project Management, 44(6), 13-21.

Ingason, H. T. & Jonasson, H. I. (2018). Project Ethics: The Critical Path to Project Success - applying an ethical risk assessment tool to a large infrastructure project. In IPMA: Projects, Management and Success: Do We Need a New understanding?. https://doi.org/10.5130/pmrp.ipmarc2017.5639

Jones, T. M. (1991). Ethical decision making by individuals in organizations: An issue-contingent model. Academy of Management Review, 16(2), 366-395.

Jones, T. M. & Ryan, L. V. (1997). The link between ethical judgment and action in organizations: A moral approbation approach. Organization Science, 8(6), 663-680.

Khakee, A. (2007). From Olympic village to middle-class waterfront housing project: Ethics in Stockholm’s development planning. Planning Practice and Research, 22(2), 235-251.

Kliem, R. L. (2011). Ethics and Project Management. Boca Ratom: CRC Press.

Lehnert, K., Craft, J., Singh, N. & Park, Y. h. (2016). The human experience of ethics: a review of a decade of qualitative ethical decision-making research. Business Ethics, 25(4), 498-537.

Lehnert, K., Park, Y. & Singh, N. (2014). Research note and review of the empirical ethical decision-making literature: Boundary conditions and extensions. Business Ethics, 129(1), 195-219.

Lopez, E. V. & Medina, A. (2015). Influence of ethical behaviors in corporate governance. International Journal of Managing Projects in Business, 8(3), 586-611.

Lopez, E. V. & Medina, A. (2016). Ethics and Governance in Project Management: Small Sins Allowed and the Line of Impunity. Best Practices and Advances in Program Management. Boca Ratom: CRC Press.

McDevitt, R., Giapponi, C. & Tromley, C. (2007). A model of ethical decision-making: The integration of process and content. Business Ethics, 73(2), 219-229

Müller, R. (2009). Project Governance, Fundamentals of Project Management. England: Gower.

Müller, R., Andersen, E. S., Kvalnes, Ø., Shao, J., Sankaran, S., Turner, R. J., Biesenthal, C., Walker, D. ,Gudergan, S. (2013). The interrelationship of governance, trust, and ethics in temporary organizations. Project Management, 44(4), 26-44.

Müller, R., Turner, R., Andersen, E. S., Shao, J. & Kvalnes, Ø. (2014). Ethics, trust, and governance in temporary organizations. Project Management, 45(4), 39-54.

O’Fallon, M. J. & Butterfield, K. D. (2005). A Review of The empirical ethical decision-making literature: 1996–2003. Business Ethics, 59(4), 375-413.

Schwartz, M. S. (2016). Ethical decision-making theory: An integrated approach. Business Ethics, 139(4), 755-776.

Shaw, R. M. (2015). Ethics, Moral Life and the Body Sociological Perspectives. New Zealand: Palgrave Macmillan.

Strauss, A. & Corbin, J. (1998). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory (2nd ed.) . London: SAGE.

Trevino, L. K. (1986). Ethical decision-making in organizations: A person-situation interactionist model. Academy of Management Review, 11(3), 601-613.

Verbeke, W., Ouwerkerk, C. & Peelen, E. (1996). Exploring the contextual and individual factors on ethical decision making of salespeople. Business Ethics, 15(11), 1175-1187.

Vitell, S. J., Nwachukwu, S. L. & Barnes, J. H. (1993). The effects of culture on ethical decision-making: An application of Hofstede’s typology. Business Ethics, 12(10), 753-760.